Het korte antwoord
Wij werken met een paar methodieken die je aan de keukentafel kunt uitvoeren, niet met dikke mappen. Geef me de Vijf zorgt dat een opdracht duidelijk is. Het stoplicht maakt zichtbaar wanneer de spanning oploopt, zodat je erbij kunt zijn vóór de uitbarsting. En met Teken je Gesprek praat je met een kind door samen te tekenen, wat vaak beter werkt dan vragen stellen. Onze begeleiders zijn geschoold in wat ze inzetten.
Waarom methodieken en niet gewoon gezond verstand
Gezond verstand komt een heel eind. Maar als het thuis vastloopt, komt dat zelden doordat ouders iets doms doen. Meestal doen ze iets logisch dat bij dit kind net anders aankomt. Een methodiek is dan geen voorschrift, maar een manier om te zien wát er precies misgaat.
Daarom kiezen wij voor werkvormen die je thuis kunt gebruiken, zonder cursus en zonder jargon. Ze zijn zichtbaar, ze kosten weinig tijd, en je kind kan meedoen in plaats van dat er over hem gepraat wordt. Welke methodiek past bepalen we samen met de gedragswetenschapper, op basis van wat er speelt.
Geef me de Vijf: vijf vragen die duidelijkheid geven
"Ruim je kamer op" klinkt als een heldere opdracht. Voor een kind met autisme is het er vijf tegelijk. De methodiek Geef me de Vijf, ontwikkeld door Colette de Bruin, gaat uit van vijf vragen die zo een kind eigenlijk stelt: wat is mijn taak, hoe doe ik het, waar gebeurt het, wanneer begin ik en wanneer ben ik klaar, en wie is erbij.
Zolang een van die vijf onbeantwoord blijft, blijft de opdracht hangen. Niet uit onwil, maar omdat er geen beginpunt is. "Leg tot half zeven de Lego in de bak, ik help je met de bovenste plank" beantwoordt er vier, en dat scheelt in de praktijk meer dan tien keer herhalen.
Wij zijn in deze methodiek geschoold en gebruiken hem dagelijks bij gezinnen thuis. Wat je er zelf mee kunt: loop bij een opdracht die telkens misgaat de vijf vragen eens langs en kijk welke ontbreekt. Meestal is dat er één, en vaak is het het wanneer of het hoe lang.
Het stoplicht: bijsturen bij oranje
Boosheid komt zelden uit het niets. Er gaat bijna altijd een opbouw aan vooraf, alleen zie je die pas als je erop let. Het stoplicht maakt die opbouw zichtbaar in drie kleuren. Groen is rustig, oranje is spanning die oploopt, rood is de uitbarsting.
De winst zit helemaal in oranje. Daar is je kind nog aanspreekbaar en kan een pauze, een glas water of even geen vragen het verschil maken. Bij rood is praten meestal zinloos; dan gaat het alleen nog om veiligheid en om rustig blijven. Napraten doe je als het weer groen is.
Wat je er zelf mee kunt: maak het stoplicht samen. Laat je kind bedenken wat er bij oranje gebeurt, hoe dat voelt en wat er dan helpt. Dat gesprek levert vaak meer op dan het stoplicht zelf, want kinderen weten vaak verrassend goed aan te wijzen waar hun grens ligt.
Teken je Gesprek: praten zonder erover te praten
Sommige kinderen klappen dicht zodra er een gesprek begint. Niet omdat ze niets te vertellen hebben, maar omdat praten over gevoel voor hen zwaar werk is. Bij Teken je Gesprek teken je daarom mee terwijl je praat: het verhaal komt op papier te staan als een soort kaart, met symbolen en kleuren.
De kleuren doen het werk. Wat niet helpt krijgt rood, wat wel helpt krijgt groen. Doordat het kind meekijkt in plaats van ondervraagd wordt, zie je vaak halverwege dat het kwartje valt. De methodiek werkt vanaf ongeveer zeven à acht jaar, en juist goed bij kinderen met een vol hoofd.
Dit is de methodiek waar wat oefening bij hoort, want het gaat niet om mooi tekenen maar om wat je tijdens het tekenen vraagt. Onze begeleiders doen het samen met ouders, zodat je het daarna zelf kunt gebruiken.
Wat als het niet werkt
Dan is dat informatie, geen mislukking. Een methodiek die bij het ene kind meteen aanslaat, kan bij het volgende niets doen. Dat zegt iets over wat dit kind nodig heeft, en meestal is het een kwestie van aanpassen: een stap kleiner, een ander moment op de dag, of een andere vorm.
Daar kijken wij bij gezinnen thuis naar mee, op de momenten waarop het spannend wordt. Hoe wij werken lees je op de pagina Werkwijze. Over autisme in het dagelijks leven schreven we een apart stuk: wat je thuis merkt en wat helpt.
Veelgestelde vragen
Wat houdt Geef me de Vijf in?
Een methodiek van Colette de Bruin die uitgaat van vijf vragen die een kind met autisme eigenlijk stelt: wat is mijn taak, hoe doe ik het, waar gebeurt het, wanneer begin ik en wanneer ben ik klaar, en wie is erbij. Loopt een opdracht steeds vast, dan ontbreekt meestal het antwoord op een van die vijf.
Voor welke leeftijd werkt Teken je Gesprek?
Vanaf ongeveer zeven à acht jaar. Het werkt vooral goed bij kinderen die een vol hoofd hebben of hun gevoel moeilijk onder woorden brengen, omdat er getekend wordt in plaats van alleen gepraat.
Hoe werkt de stoplichtmethode?
Groen is rustig, oranje is oplopende spanning en rood is de uitbarsting. Het gaat vooral om oranje: daar is je kind nog aanspreekbaar en kun je nog iets doen. Bij rood is praten meestal zinloos en gaat het alleen nog om veiligheid en rust.
Zijn jullie geschoold in deze methodieken?
Ja. Onze begeleiders zijn geschoold in de methodieken die zij inzetten. Welke methodiek bij een gezin past bepalen we samen met de gedragswetenschapper, op basis van wat er speelt.
Kan ik hier zelf thuis mee aan de slag?
Met een deel wel. De vijf vragen langslopen bij een opdracht die telkens misgaat, of samen een stoplicht maken, kan iedere ouder proberen. Voor Teken je Gesprek is oefening nodig, want het gaat om wat je tijdens het tekenen vraagt. Werkt het niet, dan ligt dat niet aan jou; dan is het meestal een kwestie van de methodiek aanpassen aan dit kind.
Gepubliceerd op 16 augustus 2026. De methodieken zijn eigendom van hun makers; hier staat het principe uitgelegd, geen lesmateriaal. Geef me de Vijf is ontwikkeld door Colette de Bruin (geefmede5.nl), Teken je Gesprek is een visuele gespreksmethode (tekenjegesprek.nl), en het stoplicht is een breed gebruikte werkvorm voor emotieregulatie in de jeugdhulp. Uitgangspunten gecontroleerd bij die bronnen op de publicatiedatum. Wat bij jouw kind past, bepaal je samen met een professional.